جمال الدين محمد الخوانساري
41
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
يا بلندى مرتبهء ، يا بي ستونى كه تكيه كند بر آن از براي كشيدن مردم ناز أو را ، يا بي حالتي كه در أو باشد كه بآن اعتبار مردم ناز أو را كشند وحاصل همه يكيست و « لاف زدن بغير شرفى » يعنى بي بلندى مرتبهء كه بآن اعتبار لاف از أو چندان زشت وقبيح نباشد . 9419 من الاقتصاد سخاء بغير سرف ، ومروّة من غير تلف . از ميانه رويست سخاوتى بي اسرافى ، ومروّتى بغير تلفى ، يعنى سخاوتى كه بمرتبهء اسراف نرسد از جملهء ميانه رويست واز افراد آنست ، يا در آن معتبرست واز اجزاى آنست ، وهمچنين مروّتى كه سبب تلف وهلاكت خود نگردد يعنى باعث فقر ودرويشى خود نشود واين نيز قريب بآن سخاوتست وبمنزلهء تأكيد آنست . 9420 من فضل علمك استقلالك لعلمك . از افزونى علم تست كم شمردن تو علم خود را ، يعنى اين كم شمردن از افزونى علم كسى ناشى مىشود وافزونى علم بسبب اين مىشود كه آدمي داند كه آنچه مىداند كم است وزياد بر آن بايد ، يا اين كه آنچه ميداند نسبت به آن چه نمىداند كم است ومجهولات أو بمراتب زيادة است از معلومات أو ، بلكه نسبت ميانهء آنها نسبت متناهي بغير متناهيست ، ودر بعضي نسخهها « لعملك » بجاى « لعلمك » است وبنا بر اين ترجمه اينست كه : از افزونى علم تست كم شمردن تو عمل خود را ، يعنى افزونى علم كسى سبب اين مىشود كه عمل خود را كم شمارد وزيادة بر آن خواهد ، يا اين كه سبب اين مىشود كه آنرا كم وحقير شمارد وبر آن اعتمادي نكند بلكه اعتماد أو بر فضل ورحمت حق تعالى باشد . 9421 من كمال عقلك استظهارك على عقلك . از كمال عقل وزيركى تست احتياط تو بر عقل خود ، يعنى بر رعايت آن